انتخاب دیزل ژنراتور تنها بر اساس قیمت یا توان موتور، یک روش غیر مهندسی محسوب می شود. ظرفیت واقعی ژنراتور باید با مجموع بار الکتریکی، جریان راه اندازی تجهیزات، ضریب توان، ساعات کارکرد، شرایط محیطی و امکان توسعه آینده مطابقت داشته باشد. بررسی دقیق این پارامترها باعث افزایش راندمان، کاهش مصرف سوخت، جلوگیری از اضافه بار و افزایش طول عمر موتور دیزل و آلترناتور خواهد شد.
در پروژه های صنعتی معمولا ظرفیت دیزل ژنراتور به گونه ای انتخاب می شود که بار دائم بین 70 تا 85 درصد ظرفیت نامی قرار گیرد. این محدوده بهترین راندمان احتراق، کمترین استهلاک قطعات و مناسب ترین مصرف سوخت را ایجاد می کند. همچنین ظرفیت رزرو 15 تا 25 درصد برای توسعه آینده یا افزایش بارهای اضطراری توصیه می شود.
انتخاب توان، KVA و آمپراژ دیزل ژنراتور
اولین مرحله در انتخاب و خرید دیزل ژنراتور، محاسبه مجموع توان واقعی تمامی مصرف کننده ها است. در تجهیزات صنعتی باید علاوه بر توان نامی، جریان راه اندازی موتورهای الکتریکی نیز محاسبه شود. بسیاری از الکتروموتورها هنگام استارت بین 3 تا 7 برابر جریان نامی مصرف می کنند و در صورت انتخاب ظرفیت پایین، ژنراتور دچار افت ولتاژ و افت فرکانس خواهد شد.
ظرفیت ژنراتور معمولا بر حسب KVA اعلام می شود. در اکثر ژنراتورهای صنعتی ضریب توان برابر 0.8 است و رابطه تبدیل به صورت KW = KVA × 0.8 خواهد بود. برای مثال ژنراتور 250 KVA حدود 200 KW توان مفید تولید می کند. این مقدار باید از مجموع توان تجهیزات بیشتر باشد تا ژنراتور در محدوده اقتصادی کار کند.
آمپراژ خروجی نیز باید متناسب با کابل ها، تابلو برق و کلیدهای حفاظتی انتخاب شود. به عنوان نمونه، ژنراتور سه فاز 100 KVA در ولتاژ 400 ولت حدود 144 آمپر، ژنراتور 250 KVA حدود 361 آمپر و ژنراتور 500 KVA نزدیک 722 آمپر جریان نامی تولید می کنند. انتخاب صحیح آمپراژ از افزایش دمای کابل ها و افت ولتاژ جلوگیری می کند.
انتخاب دیزل ژنراتور بر اساس نوع صنعت و شرایط بهره برداری
بنا به تجربیات حامیان ژنراتور، نوع صنعت تاثیر مستقیمی بر ظرفیت و کلاس کاری دیزل ژنراتور دارد. پروژه های ساختمانی، معادن، کارخانه ها و صنایع فولاد دارای بارهای ضربه ای و موتورهای بزرگ هستند و معمولا به ظرفیت بالاتری نیاز دارند. در مقابل، ساختمان های اداری، فروشگاه ها و مراکز تجاری بیشتر دارای بارهای روشنایی، تهویه و تجهیزات الکترونیکی هستند.
شرایط محیطی نیز در انتخاب ظرفیت بسیار موثر است. افزایش دمای محیط، ارتفاع زیاد از سطح دریا و رطوبت بالا موجب کاهش توان موتور دیزل می شوند. در ارتفاع بیش از 1000 متر، توان خروجی موتور ممکن است به ازای هر 300 متر حدود 3 درصد کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی انتخاب ژنراتور با ظرفیت بالاتر توصیه می شود.
در کاربردهای اضطراری مانند بیمارستان ها، مراکز داده، پالایشگاه ها و مراکز مخابراتی، قابلیت اطمینان مهم تر از قیمت اولیه است. در این پروژه ها معمولا از ژنراتورهای Prime یا Standby با قابلیت سنکرون، سیستم ATS و مانیتورینگ هوشمند استفاده می شود تا برق بدون وقفه تامین شود.
انتخاب نوع ساده یا سایلنت دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتورهای Open یا ساده فاقد کانوپی عایق صدا هستند و بیشتر در موتورخانه ها، کارخانه ها و فضاهای صنعتی سرپوشیده استفاده می شوند. این مدل ها هزینه خرید پایین تری دارند و دسترسی به موتور برای سرویس و تعمیر آسان تر است. در مقابل، میزان صدای آنها معمولا بین 95 تا 110 دسی بل است.
ژنراتورهای Silent دارای کانوپی آکوستیک، عایق صوتی، سیستم تهویه مهندسی شده و اگزوز کم صدا هستند. سطح نویز این مدل ها در فاصله 7 متری معمولا بین 65 تا 75 دسی بل قرار دارد. به همین دلیل برای بیمارستان ها، مجتمع های مسکونی، هتل ها، مراکز تجاری و پروژه های شهری گزینه مناسب تری محسوب می شوند.
در مناطق با گرد و غبار، رطوبت یا بارندگی زیاد، کانوپی علاوه بر کاهش صدا از موتور، آلترناتور و تجهیزات الکتریکی نیز محافظت می کند. انتخاب نوع ساده یا سایلنت باید بر اساس محل نصب، محدودیت صوتی، شرایط اقلیمی، هزینه نگهداری و الزامات پروژه انجام شود.
انتخاب برند و ظرفیت بر اساس تعداد دستگاه های اتصالی
برند موتور و آلترناتور تاثیر مستقیمی بر دوام، مصرف سوخت و هزینه تعمیرات دارد. برندهای Cummins، Perkins، Volvo Penta، MTU، Baudouin، Mitsubishi، Doosan، Scania و Deutz برای پروژه های صنعتی سنگین شناخته شده هستند. همچنین آلترناتورهای Stamford، Leroy Somer، Mecc Alte و Marathon از پرکاربردترین گزینه های حرفه ای محسوب می شوند.
در انتخاب ظرفیت به منظور خرید یا اجاره ژنراتور نباید تنها مجموع توان تجهیزات ملاک قرار گیرد. تعداد دستگاه های متصل، احتمال روشن شدن همزمان، نوع بار و جریان راه اندازی نیز باید بررسی شوند. برای مثال، ده موتور 7.5 KW ممکن است در زمان استارت به ظرفیتی بیش از دو برابر توان نامی نیاز داشته باشند. استفاده از سافت استارتر یا درایو فرکانس متغیر می تواند ظرفیت مورد نیاز ژنراتور را کاهش دهد.
جدول زیر یک راهنمای کلی برای انتخاب ظرفیت دیزل ژنراتور در صنایع مختلف ارائه می دهد.
| نوع صنعت | ظرفیت پیشنهادی | نوع ژنراتور | برندهای پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| فروشگاه و دفتر اداری | 20 تا 80 KVA | سایلنت | Cummins، Perkins، Baudouin |
| ساختمان تجاری و هتل | 80 تا 200 KVA | سایلنت | Perkins، Volvo Penta، Cummins |
| کارگاه صنعتی | 100 تا 300 KVA | ساده یا سایلنت | Cummins، Doosan، Deutz |
| کارخانه تولیدی | 250 تا 1000 KVA | ساده | MTU، Cummins، Mitsubishi |
| معدن و پروژه عمرانی | 400 تا 2000 KVA | ساده | Cummins، MTU، Scania |
| بیمارستان و دیتاسنتر | 250 تا 3000 KVA | سایلنت Standby | MTU، Perkins، Cummins، Volvo Penta |
| صنایع نفت، گاز و پتروشیمی | 1000 تا بیش از 4000 KVA | ساده صنعتی | MTU، Caterpillar، Cummins، Mitsubishi |
