هزینه حفظ و نگهداری دیزل ژنراتور به توان دستگاه، برند موتور، ساعات کارکرد، میزان بار، شرایط محیطی و برنامه سرویس بستگی دارد. بنابراین نمی توان یک رقم ثابت برای تمام ژنراتورها تعیین کرد. برای یک دیزل ژنراتور 100 تا 300 کاوا، هزینه ماهانه سرویس دوره ای در شرایط کارکرد معمول می تواند حدود 5 تا 20 میلیون تومان باشد. این رقم برای ژنراتورهای بالاتر از 500 کاوا یا دستگاه های با کارکرد سنگین، بیشتر خواهد شد. هزینه سوخت در این محاسبه لحاظ نمی شود. همچنین تعمیرات اساسی، تعویض باتری، توربوشارژر و آلترناتور جزو هزینه های سرویس عادی ماهانه نیستند.
فاکتور های تاثیر گذار بر هزینه نگهداری دیزل ژنراتور
بنا به مستندات حامیان ژنراتور، هزینه حفظ و نگهداری دیزل ژنراتور بیش از هر چیز تابع توان (کاوا)، ساعت و شرایط کاری و تعداد دستگاه های متصل می باشد.
اولین عامل تعیین کننده هزینه نگهداری، توان و مدل موتور دیزل است. افزایش توان معمولاً باعث افزایش حجم روغن، تعداد یا ظرفیت فیلترها و زمان مورد نیاز برای سرویس می شود. برای نمونه، یک موتور 100 کاوا ممکن است حدود 10 تا 20 لیتر روغن نیاز داشته باشد. موتورهای 500 کاوا می توانند به چند ده لیتر روغن نیاز داشته باشند. برند موتور نیز قیمت قطعات مصرفی را تغییر می دهد. قطعات اصلی برندهایی مانند Cummins، Caterpillar، Volvo Penta و Perkins معمولاً گران تر از نمونه های متفرقه هستند.
عامل مهم بعدی، تعداد ساعات کارکرد ماهانه است. اگر ژنراتور ماهانه فقط 20 ساعت روشن شود، هزینه مصرفی آن با دستگاهی که 300 ساعت کار می کند قابل مقایسه نیست. بسیاری از سازندگان، سرویس ها را براساس ساعت کارکرد یا بازه زمانی مشخص می کنند. برای نمونه، برخی مدل های Cummins تعویض روغن و فیلتر را در فواصل 100 تا 500 ساعت مشخص می کنند. بنابراین عدد واقعی باید براساس دفترچه همان موتور تعیین شود.
شرایط محیطی نیز مستقیماً روی هزینه اثر می گذارد. فعالیت در محیط پرگردوغبار باعث گرفتگی سریع تر فیلتر هوا می شود. دمای بالا، رطوبت زیاد، کیفیت نامناسب سوخت و بارگذاری سنگین نیز استهلاک را افزایش می دهند. ژنراتوری که با بار 80 درصد کار می کند، معمولاً شرایط متفاوتی نسبت به دستگاهی با بار 20 درصد دارد. بنابراین هزینه نگهداری باید براساس شرایط واقعی بهره برداری محاسبه شود. برآورد خزینه حفظ و نگهداری یکی از مهمترین فاکتور ها جهت انتخاب، خرید یا اجاره ژنراتور محسوب می شود.
هزینه نگهداری دیزل ژنراتور شامل چه مواردی می شود؟
هزینه نگهداری معمولاً شامل روغن موتور، فیلتر روغن، فیلتر سوخت، فیلتر هوا، ضدیخ و مواد مصرفی می شود. دستمزد تکنسین، هزینه بازدید دوره ای، حمل ابزار و هزینه تست عملکرد نیز باید در بودجه سرویس لحاظ شوند. در برخی پروژه ها، هزینه تعویض باتری یا تسمه نیز به صورت جداگانه محاسبه می شود. البته تمام این قطعات در هر سرویس ماهانه تعویض نمی شوند. برنامه دقیق تعویض باید از جدول تعمیرات موتور استخراج شود.
هزینه روغن موتور یکی از مهم ترین بخش های سرویس دوره ای است. فرض کنید یک ژنراتور 200 کاوا به 25 لیتر روغن نیاز داشته باشد. اگر قیمت هر لیتر روغن صنعتی مناسب موتور دیزل را به صورت فرضی 300 هزار تومان در نظر بگیریم، هزینه روغن حدود 7.5 میلیون تومان خواهد بود. فیلتر روغن، فیلتر سوخت و دستمزد سرویس می توانند چند میلیون تومان دیگر به این رقم اضافه کنند. این محاسبه فقط یک نمونه بودجه بندی است و قیمت واقعی باید براساس برند و بازار روز تعیین شود.
برای کاهش هزینه، بهتر است سرویس ها بر اساس ساعت کارکرد واقعی ثبت شوند. استفاده از روغن با گرید مناسب، فیلتر استاندارد و سوخت پاک می تواند از خرابی های پرهزینه جلوگیری کند. هزینه پیشگیرانه معمولاً بسیار کمتر از تعمیر موتور، سیستم سوخت رسانی یا آلترناتور است. برخی برنامه های نگهداری پیشرفته حتی با افزایش فاصله سرویس می توانند تعداد مراجعه تکنسین و هزینه قطعات را کاهش دهند.
لیست قطعات تعویض در سرویس ماهیانه دیزل ژنراتور
در سرویس ماهیانه، تمام قطعات مصرفی الزاماً تعویض نمی شوند. فیلتر روغن و روغن موتور در برخی موتورهای دیزل براساس ساعت کارکرد تعویض می شوند. فیلتر سوخت نیز معمولاً در فواصل مشخصی تعویض می شود. فیلتر هوا بیشتر باید بازرسی و تمیز شود و زمان تعویض آن به شرایط محیطی وابسته است. در محیط های بسیار گردوغبار، سازندگان معمولاً بازرسی و سرویس فیلتر هوا را در فواصل کوتاه تر توصیه می کنند.
مهم ترین اقلام مصرفی شامل روغن موتور، فیلتر روغن، فیلتر اولیه و ثانویه سوخت، فیلتر هوا و در برخی موتورها فیلتر آب یا خنک کننده است. تسمه ها، شیلنگ های آب، ترموستات، باتری و اتصالات الکتریکی معمولاً در سرویس دوره ای بازرسی می شوند. این قطعات فقط در صورت رسیدن به عمر کاری یا مشاهده نشانه های خرابی تعویض می شوند. برای مثال، برخی برنامه های Cummins تعویض فیلتر سوخت را در 250 یا 500 ساعت مشخص کرده اند. در واقع توجه به برند پیش از خرید ژنراتور به کاهش هزینه های قطعات کمک قابل توجهی می کند.
در سرویس ماهانه علاوه بر قطعات، وضعیت نشتی روغن، سوخت و مایع خنک کننده نیز باید کنترل شود. سطح روغن و ضدیخ، وضعیت باتری، کشش تسمه، سیستم اگزوز و اتصالات الکتریکی نیز باید بررسی شوند. تست ولتاژ خروجی، فرکانس، فشار روغن و دمای آب می تواند مشکلات پنهان را مشخص کند. انجام این کنترل ها از تعویض بی دلیل قطعات و افزایش هزینه نگهداری جلوگیری می کند.
مدت زمان کارکرد دیزل ژنراتور و تاثیر آن بر هزینه سرویس
ساعات کارکرد مهم ترین معیار برای محاسبه هزینه واقعی نگهداری دیزل ژنراتور است. برای مثال، اگر دستگاه ماهانه 50 ساعت کار کند، سرویس های مبتنی بر ساعت کارکرد با سرعت کمتری فرا می رسند. اگر همان دستگاه 300 ساعت در ماه کار کند، مصرف روغن و فیلترها افزایش پیدا می کند. همچنین تعداد سرویس های دوره ای در طول سال بیشتر خواهد شد. بنابراین هزینه ماهانه باید با تقسیم هزینه سرویس های سالانه بر تعداد ماه ها محاسبه شود.
به عنوان یک مدل محاسباتی، فرض کنید ژنراتور 250 کاوا ماهانه 100 ساعت کار کند. اگر هزینه هر سرویس روغن و فیلتر 10 میلیون تومان باشد و سرویس هر 250 ساعت انجام شود، هزینه متوسط این بخش حدود 4 میلیون تومان در ماه خواهد بود. اگر هزینه بازدید و تست ماهانه را 2 میلیون تومان در نظر بگیریم، بودجه پایه به حدود 6 میلیون تومان می رسد. هزینه فیلتر هوا، باتری، تسمه و تعمیرات احتمالی باید جداگانه به این عدد اضافه شود.
باید توجه داشت که عدد 100 ساعت در ماه الزاماً به معنی تعویض ماهانه روغن نیست. بعضی موتورهای صنعتی فاصله تعویض روغن 250، 500 یا حتی 1000 ساعت دارند. فاصله مجاز به مدل موتور، نوع روغن، بار کاری و شرایط محیطی وابسته است. برای نمونه، برخی موتورهای Cummins فاصله تعویض روغن و فیلتر را 500 ساعت اعلام می کنند. بنابراین تعیین برنامه سرویس فقط براساس عبارت «ماهیانه» می تواند باعث سرویس زودهنگام یا دیرهنگام شود.
